AI Act: co musisz wiedzieć o nowych przepisach
Unia Europejska uchwaliła AI Act, pierwsze na świecie kompleksowe prawo regulujące sztuczną inteligencję. Część przepisów już obowiązuje. Firmy, które korzystają z AI, mają konkretne obowiązki. Oto co musisz wiedzieć.
Harmonogram wejścia w życie AI Act
AI Act nie wchodzi w życie naraz. Przepisy obowiązują etapowo:
Kogo dotyczy AI Act
AI Act dotyczy każdego podmiotu, który tworzy, wdraża, dystrybuuje lub korzysta z systemów AI na terenie UE. Niezależnie od branży i wielkości firmy.
Rozporządzenie wprowadza cztery kategorie ryzyka:
| Kategoria | Przykłady | Co to oznacza |
|---|---|---|
| Niedopuszczalne ryzyko | Social scoring, manipulacja podprogowa, masowe rozpoznawanie twarzy | Zakaz stosowania (od 2 lut 2025) |
| Wysokie ryzyko | Rekrutacja z AI, scoring kredytowy, AI w edukacji, biometria | Obowiązki zgodności (od 2 sie 2026) |
| Ograniczone ryzyko | Chatboty, deepfake | Obowiązek informowania użytkownika |
| Minimalne ryzyko | Filtry spamu, rekomendacje, gry | Brak specjalnych obowiązków |
Obowiązek szkoleniowy: art. 4 (AI literacy)
Artykuł 4 AI Act nakłada na firmy obowiązek zapewnienia, że ich pracownicy mają wystarczający poziom wiedzy i kompetencji w zakresie AI. Ten obowiązek obowiązuje już od 2 lutego 2025.
W praktyce oznacza to:
- Szkolenia muszą być dostosowane do organizacji: inny program dla IT, inny dla HR, inny dla zarządu
- Nie ma jednego obowiązkowego kursu. Komisja Europejska wskazuje, że liczą się „rozsądne środki, dostosowane do ryzyka i udokumentowane”
- To nie jest jednorazowe szkolenie. AI literacy to ciągły proces budowania kompetencji
- Dokumentacja jest kluczowa. Plany szkoleniowe, listy obecności, materiały. Firma musi być w stanie wykazać, że podjęła działania
Kogo dotyczy obowiązek art. 4: zarząd, osoby podejmujące decyzje o wdrożeniu AI, osoby bezpośrednio korzystające z systemów AI, osoby nadzorujące działanie AI, osoby których praca jest wspomagana przez AI.
Co firmy muszą zrobić
Teraz (obowiązuje od 2 lutego 2025):
- Zapewnić pracownikom kompetencje AI (art. 4, AI literacy)
- Sprawdzić, czy firma nie stosuje zakazanych systemów AI
- Zaprzestać stosowania systemów z kategorii niedopuszczalnego ryzyka
Do 2 sierpnia 2026 (systemy wysokiego ryzyka):
- System zarządzania ryzykiem
- Dokumentacja techniczna
- Przejrzystość i informowanie użytkowników
- Nadzór człowieka (human oversight)
- Ocena zgodności
- Rejestracja w europejskiej bazie danych AI
Polska ma opóźnienie we wdrażaniu AI Act. Na marzec 2026 organ nadzoru (planowana Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji) nie został jeszcze powołany. Sam AI Act jako rozporządzenie UE obowiązuje jednak bezpośrednio.
Kary za naruszenie AI Act
AI Act przewiduje trzy progi kar administracyjnych:
| Naruszenie | Kara maksymalna |
|---|---|
| Stosowanie zakazanych systemów AI | 35 mln EUR lub 7% rocznego obrotu |
| Naruszenie obowiązków dot. systemów wysokiego ryzyka | 15 mln EUR lub 3% rocznego obrotu |
| Podanie nieprawdziwych informacji organom nadzoru | 7,5 mln EUR lub 1% rocznego obrotu |
Dla MŚP i startupów kary mogą być proporcjonalnie niższe. Zawsze obowiązuje wyższa z dwóch kwot (stała kwota lub procent obrotu).
Gdzie szukać szkoleń z AI Act
Rynek szkoleń z AI Act w Polsce rośnie dynamicznie. Szkolenia oferują:
- Firmy doradcze: EY, PwC (doradztwo compliance + szkolenia dla kadry)
- Firmy szkoleniowe: Cognity, Sii, Expose, Centrum Kształcenia IDEA
- Kancelarie prawne: PrawnikwIT.pl (kurs online AI Act), JDP Law, Olesiński & Wspólnicy, LBKP Legal
- Instytucje państwowe: AI HUB Poland (gov.pl), PARP, Ministerstwo Cyfryzacji
- Certyfikacja: Instytut Compliance (certyfikat AAIO, AI Act Implementation Officer)
Ceny szkoleń zaczynają się od darmowych webinarów (np. Wolters Kluwer) przez kursy za ok. 1400 zł (Centrum IDEA) do pełnych programów doradczych (Big4).
W katalogu AI Przewodnik znajdziesz szkolenia z kategorii „Prawo i regulacje AI”.
Częste pytania o AI Act
Od kiedy obowiązuje AI Act?
AI Act wszedł w życie 1 sierpnia 2024, ale przepisy obowiązują etapowo. Zakazy i obowiązek AI literacy (art. 4) obowiązują od 2 lutego 2025. Pełne obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka wchodzą 2 sierpnia 2026.
Jakie kary grożą za naruszenie AI Act?
Do 35 mln EUR lub 7% rocznego obrotu za stosowanie zakazanych systemów AI. Do 15 mln EUR lub 3% obrotu za naruszenie obowiązków dot. systemów wysokiego ryzyka. Do 7,5 mln EUR lub 1% obrotu za podanie nieprawdziwych informacji organom nadzoru.
Czy AI Act dotyczy małych firm?
Tak. AI Act dotyczy każdego podmiotu, który tworzy, wdraża lub korzysta z systemów AI na terenie UE, niezależnie od wielkości. Obowiązek AI literacy (art. 4) obowiązuje wszystkich. Kary dla MŚP mogą być proporcjonalnie niższe.